Mạc Đĩnh Chi và những câu đối tài hoa

Mạc Đĩnh Chi (1280-1350), quê làng Kế Sách, huyện Chí Linh, tỉnh Hải Dương.
Năm 20 tuổi, Mạc Đĩnh Chi đỗ trạng nguyên, làm quan đến chức tể tướng đời Trần. Năm 1308, Mạc Đĩnh Chi đi sứ Trung Hoa, có hẹn ngày phái bộ đến cửa ải để quan nhà Nguyên mở cửa đón, gặp mưa gió, ông sai hẹn. Lúc tới nơi, cửa ải đóng, ông xin trú trong ải. Quan giữ ải, thấy là sứ bộ Việt Nam, bèn ra câu đối thử tài:
Đáo quan trì, quan quan bế, nguyện quá khách quá quan:
(Tới ải trễ, cửa quan đóng, xin quá khách cứ qua;)
Thật là hiểm hóc! Bốn chữ quan, hai chưc quá trong tất cả có 11 chữ. Mạc Đĩnh Chi thấy rất khó đối. Ông đành phải đối mẹo:
Xuất đối di, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối.
(Ra đối dễ, đối lại khó, xin ông đối trước).
Quan giữ ải phải chịu Mạc Đĩnh Chi có tài ứng biến, liền mở cử ải cho sứ đoàn Việt Nam được tiếp đãi rất trọng hậu.
Khi ở Bắc Kinh, có lần Mạc Đĩnh Chi cưỡi lừa đi chơi, chạm phải ngựa một viên quan Trung Quốc. Người này ra câu đối:
Xúc ngã ky mã, Đông di chí nhân dã, Tây di chí nhân dã;
(Chạm vào ngựa ta cưỡi, ấy là người rợ phương Đông hay rợ phương Tây?). Câu này có ý khinh rẻ, cho Mạc Đĩnh Chi là kẻ mọi rợ, man di.
Mạc Đĩnh Chi đối lại:
Ấp dư thừa lư, nam phương chi cường dư, bắc phương chi cường dư?
(Lấn vào lừa ta ngồi, xem người phương nam hay người phương bắc mạnh?). Câu đối lời lẽ ngang tàng, chưa biết “mèo nào cắn mỉu nào?”.
Một hôm, một văn hữu Trung Hoa nghe Mạc Đĩnh Chi nói tiếng Việt với nhân viên sứ bộ ríu rít như chim kêu, bèn ra đùa một câu đối:
Quích thiệt chi đầu làm Lỗ luận: Tri chi vi tri chi, bất tri vi bất tri,thị tri;
(Chim chích chòe đầu cành bàn sách Luận ngữ; Biết thì bảo là biết, không biết thì bào là không biết… thế là biết).
Mạc Đĩnh Chi đối:
Oa âm trì thượng độc Châu thư: Lạc giữa độc lạc nhạc, lạc dữ chúng lạc nhạc, thục lạc?
(Con châu chuộc trên ao đọc sách Mạnh Tử: nghe nhạc cùng ít người làm vui, nghe nhạc cùng nhiều người làm vui, đằng nào vui hơn?).
Tiếp sứ đoàn ta, vua Nguyên vừa muốn thử tài, vừa muốn dò biết khí tiết Mạc Đĩnh Chi đối với hoàng đế Trung Hoa, bằng một vế đối:
Nhật hỏa vân yên, bách đán thiêu tàn ngọc thỏ;
(Mặt trời là lửa, mây là khói, ban ngày đốt cháy vầng trăng).
Vua Nguyên tự cho mình là mặt trời, Việt Nam như mặt trăng, ban ngày nhất định phải bị mặt trời thôn tính.
Mạc Đĩnh Chi ứng khẩu:
Nguyệt cung tinh đạn, hoàng hôn xạ lạc kim ô.
(Trăng là cung, sao là đạn, chiều tối bắn rơi mặt trời).
Vua Nguyên biết mình bị trả miếng rất đau, nhưng cũng hết sức khâm phục Mạc Đĩnh Chi.
Hai lần đi sứ sang Trung Hoa, Mạc Đĩnh Chi cùng với vua Nguyên xướng học rất tương đắc và được khen tặng là “lưỡng quốc trạng nguyên”.
Một lần, Mạc Đĩnh Chi cùng với phái bộ triều Nguyên đi chơi. Tới gần một cái cầu, chẳng may, ông bị sa hố. Họ ra cho ông một vế đối:
Can mộc, hoành cừ, lục giả tương như tự đạo;
(Gỗ thẳng, cầu ngang, đường đi ngỡ là đất phẳng).
Câu này dùng toàn tên người ghép lại: Đoàn Can Mộc, một nhân vật đời chiến quốc. Hoành Cừ, một triết luận, từng giúp Hán Cao Tố. Tương Như, một nhân vật nổi tiếng đời chiến quốc. Tự Đạo, người nước Tống, một quyền thần chuyên chế.
Mạc Đĩnh Chi chỉ các đền ở bên kia sông, dưới chân núi và đối:
Đại đình, an thạch, vọng chi nghiễm nhược Thai Sơn.
(Đình to, đá vững, nhác nom như thể Thiên Thai).
Câu này cũng dùng toàn tên người ghép lại, nhưng có phần tài tình hơn. Đại Đình, một biệt hiệu của Thần Nông. An Thạch, nhân vật nổi tiếng đời Tống. Vọng Chi, phụ chính cho Hán Nguyên để…
Một hôm, Mạc Đĩnh Chi đang đi đường, gặp mưa, vào trú tạm trong một cái am gần đó. Nhà sư đem rượu rót vào những chén sứ đẹp mời khách. Mạc Đĩnh Chi mới nhận được tin quốc tang bên nhà, nên không dám uống và trút rượu sang những chén gỗ mang theo để dùng. Nhà sư nực cười, đọc ghẹo:
Kỷ dĩ mộc, bôi bất mộc, như hà dĩ kỷ vi bôi?
(Kỷ là gỗ kỷ, còn bôi(chén) không phải là gỗ, cớ sao lấy kỷ làm bôi?).
Câu này chơi chữ lắt léo. Chữ kỷ là do chữ dĩ và chữ mộc ghép lại. Chữ bôi là do chữ bất và chữ mộc hợp lại. Câu đối còn có ý nói Mạc Đĩnh Chi là người thấp bé như cây gỗ kỷ mà được trọng dụng.
Mạc Đĩnh Chi đối lại:
Tăng tằng nhân, Phật phất nhân, vân hồ dĩ tặng sự phật?
(Chữ tăng là do sư do chữ nhân với chữ tằng ghép lại. Chữ Phật là Phật do chữ nhân với chữ Phất ghép lại. Sư là người, Phật không phải là người cớ sao lấy sư thờ Phật?).
Câu này chơi chữ như câu trên, có ý nói: Các anh không phải giống người, sao lại bắt chúng tôi làm chư hầu?
Mạc Đĩnh Chi là người học vấn uyên bác, nói năng hoạt bát, tính nết lại vui vẻ, hay khôi hài.
Một viên quan đông triều với Mạc Đĩnh Chi có 2 vợ hay ghen tuông cãi cọ, kinh động cả xung quanh. Mạc Đĩnh Chi tặng câu đối dán ở buồng:
Đông đầu Hán vương thắng, Tây đầu Hạng vương thắng: quyền tại túc hạ;
(Sang đông Hán vương được, sang Tây Hạng vương được: quyền ở nơi ông ( nghĩa đen là tùy ở dưới chân ông muốn đi đến phòng nào cũng được).
Chính Đông, Tây di oán, chinh Nam, Bắc di oán: hà độc hậu dư?
(Đánh phương Đông thì mọi phương Tây oán, đánh phía Nam thì rợ phương Bắc oán, oán rằng sao ta đến sau?).
Câu trên lấy ở sách Hán Cao Tổ. Câu dưới lấy trong Kinh Thi (chuyện vua Võ là người nhân đức đến chỗ này, chỗ kia mong, dân những trách: sao đến ta sau?).
Viên quan gật gù khen hay: câu đối dung toàn điển sách và chữ liền. Thật đúng là tài trạng nguyên!
Nguyễn Xuyến – Báo Bình Dương số 1417, Thứ 4 ngày 2-3-2005

Sông lam uẩn khúc!

Sau 2 trận thua trước Hoàng Anh Gia Lai và Hoa Lâm Bình Định, Sông Lam Nghệ An lại đón nhận thất bại lần thứ 3. Lần này là trận bại ngay trên sông nhà trước Hòa Phát Hà Nội, một tân binh lạ lẫm vừa chân ướt chân ráo lên chơi giải chuyên nghiệp. Giới chuyên môn cho rằng nếu không có kẻ phá hoại Quốc Vượng và sự chống đối ngầm của các học trò, đội bóng của Sông Lam sẽ chẳng rơi vào tình cảnh sóng dữ hoành hành như hiện tại.
Không thể phủ nhận màn trình diễn tuyệt vời của đoàn quân huấn luyện viên Trần Bình Sự trên sân Vinh vào chiều chủ nhật vừa rồi. Nhưng, nếu không có chiếc thẻ đỏ của tiền vệ Quốc Vượng (Sông Lam Nghệ An), một người vừa mới mãn án kỷ luật của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam trước đó không lâu thì rất có thể Hòa Phát Hà Nội đã không thể mỉm cười mãn nguyện đút túi 3 điểm rời sân Vinh. Trở lại diễn biến của trận đấu Sông Lam Nghệ An- Hòa Phát Hà Nội: chỉ sau 12 phút, Alfonse và Công Mạnh đã đưa đội bóng của Huấn Luyện Viên Nguyễn Văn Thịnh dẫn trước 2-0. Một tỉ số quá đẹp đủ sức mạnh có thể xô ngã những dư luận xì xầm về việc các cầu thủ Sông Lam Nghệ An sẽ “phá đám” để hất cẳng thầy Thịnh khỏi ghế Huấn Luyện Viên trưởng. Không ngờ, những lời đồn đại trên là có thật: các cầu thủ chủ nhà bỗng thi đấu chùn hẳn xuống, nhiều vị trí trụ cột bắt đầu lãn công trên sân (chỉ có các cầu thủ ngoại và Công Mạnh là thi đấu nhiệt tình) đã để cho Correia gỡ lại 1 bàn từ cú đá phạt. Chưa dừng lại ở mức sai sót về chuyên môn như chuyền bóng sai địa chỉ, cố tình phạm lỗi thô bạo để nhận thẻ do 1 số trụ cột SLNA thực hiện theo kiểu mời gọi chân sút đối phương ghi bàn, đầu tàu Quốc Vượng bỗng dưng nhảy xổ vào đánh nguội cầu thủ Cảnh Nam (Hòa Phát Hà Nội) để được trọng tài Lương Trung Việt rút thẻ đỏ đuổi ra sân. Trước khi rời sân, Quốc Vượng còn muốn thoát khỏi sự ngăn cản của đồng đội và Ban huấn luyện để nhảy xổ sang đánh tiếp Cảnh Nam và hành hung cả trọng tài. Đánh người không thành, Quốc Vượng quay sang thóa mạ tổ trọng tài rồi mới chịu rời sân.
Hơn Sông Lam Nghệ An về quân số và cả sự nhiệt tình thi đấu nhất là sự xuất sắc của bộ ba Das Silva-Dos Santos-Correira, Hòa Phát Hà Nội tìm được bàn cân bằng tỉ số ở phút 51,1 phút sau khi Quốc Vượng bị đuổi. Phút 81, Santos ghi bàn ấn định chiến thắng ngược 3-2 cho HPHN sau khi bị thua trước 2 bàn! Tan trận, Đồng Chủ tịch CLB Sông Lam Nghệ An chua chát thốt lên: “chúng tôi không thể làm được gì hơn. Đành chịu thua khi trong đội có một số phần tử cố tình phá hoại đội nhà!”. Sự việc Quốc Vượng cố tình “ quậy” trong trận này diễn ra rành rành trước mắt ông Vũ Hạng, Trưởng ban Pháp chế- Khen thưởng- Kỷ luật của Liên đoàn Bóng đá Việt Nam nên chắc chắn sẽ bị soi rất kỹ và có mức án tương xứng!
Huấn Luyện Viên Đặng Trần Chỉnh của đội TMN-CSG từng có câu nói nổi tiếng “Huấn Luyện Viên ở Việt Nam như chiếc ghế có 4 chân thì cầu thủ đã giữ hết 3!”. Trường hợp này đã quá đúng với Nguyễn Văn Thịnh của Sông Lam Nghệ An. Ngay sau lên nắm quyền đội bóng thay Huấn Luyện Viên Filho người Braxin, Huấn Luyện Viên Thịnh vốn đã không được lòng các cầu thủ trụ cột của đội nhà như Văn Quyến, Lâm Tấn… Lứa cầu thủ từng vào đến bán kết giải U16 châu Á do một tay thầy Thịnh dạy dỗ, nên đã có tình trạng lãn công kéo dài từ trước ngày khai mạc V-League 30-1-2005 đến nay.
Trong ngày hôm nay (29-2), Ban huấn luyện Sông Lam Nghệ An sẽ có được báo cáo chính xác từ các bác sĩ thể thao của Hà Nội đến Vinh khám về tình trạng “chấn thương” của 4 cầu thủ trụ cột (trong đó có Văn Quyến và Lâm Tấn) đã tự “cáo ốm”, xin nghỉ không thi đấu trận gặp Hòa Phát Hà Nội. Sóng Sông Lam bắt đầu nổi lên dữ dội vì có quá nhiều uẩn khúc!
Long Vĩnh – Báo Bình Dương số 1416, Thứ 3 ngày 1-3-2005

Ngân hàng ngoại thương Bình Dương

Trang bị 12 máy ATM trên địa bàn tỉnh
Ngày 27-2-2005, Ngân hàng Ngoại thương, chi nhánh Bình Dương (VCB) đã khai trương và đưa vào hoạt động 2 máy giao dịch ngân hàng tự động ATM tại KCN Việt Hương và tại công ty bao bì Việt, xã An Phú, Thuận An, nâng tổng số máy ATM của hệ thống VCB trên toàn tỉnh lên 12 máy.
2 máy ATM mới này được hòa mạng cùng 500 máy ATM khác của hệ thống VCB trên toàn quốc, hoạt động 24/24 giờ sẽ giúp khách hàng dễ dàng rút tiền mặt, thanh toán, chuyển khoản, chuyển tiền cá nhân… và nhiều dịch vụ khác.
Dự kiến trong năm 2005, VCB sẽ lắp đặt thêm 8 máy ATM mới trên địa bàn tỉnh nhằm phục vụ khách hàng.
Đẩy nhanh tiến độ xây dựng khu liên hợp công nghiệp- dịch vụ- đô thị
Sau hơn 1 năm triển khai xây dựng dự án phát triển Khu liên hợp công nghiệp- dịch vụ- đô thị; đến nay, tỉnh Bình Dương đã bồi thường giải tỏa được trên 3.900 ha, chiếm tỷ lệ 93% tổng diện tích đất quy hoạch, trong đó đã giao hơn 2.200 ha đất cho các nhà đầu tư gồm 1.700 ha đất công nghiệp, 500 ha dịch vụ đô thị.
Hiện, các chủ đầu tư đang tích cực đẩy mạnh tiến độ thi công các công trình của dự án như: hệ thống đường giao thông điện, cấp thoát nước và 5 khu tái định cư phấn đấu đến cuối tháng 6-2005, sẽ tiến hành thu hút các nhà đầu tư vào đăng ký sản xuất- kinh doanh.
Tư vấn pháp luật lưu động cho công dân
Sau 4 tháng thành lập, văn phòng tư vấn pháp luật của Liên đoàn Lao động tỉnh đã tiếp nhận, hỗ trợ tư vấn pháp luật cho hơn 300 lượt công nhân tìm đến, góp phần giải tỏa được những tâm tư nguyện vọng của người lao động; đồng thời trực tiếp thực hiện tư vấn cách ứng xử nhằm giảm thiểu những hành vi bộc phát nhất thời ảnh hưởng xấu đến an ninh trật tự trên địa bàn. Nhờ một phần nỗ lực của Liên đoàn Lao động, những cuộc tranh chấp giữa người lao động và người sử dụng lao động trên địa bàn tỉnh đã giảm hẳn. Dự kiến trong năm 2005, liên đoàn sẽ tiến hành hoạt động tư vấn lưu động, tiếp cận với lực lượng công nhân nhằm tăng cường hiệu quả tuyên truyền phổ biến giáo dục pháp luật, góp phần giải quyết những vướng mắc và bảo vệ quyền lợi chính đáng hợp pháp cho người lao động.
Trung tâm dạy nghề TX.TDM sẽ mở 15 lớp dạy nghề cho thanh niên nông thôn, bộ đội xuất ngũ
Năm nay, Trung tâm dạy nghề TX.TDM sẽ tiếp tục tổ chức 15 lớp dạy nghề cho thanh niên nông thôn và bộ đội xuất ngũ, bao gồm: 12 lớp dạy nghề điện công nghiệp, may công nghiệp, may gia dụng, sửa xe gắn máy, cắt uốn tóc thời trang và 3 lớp tập huấn chuyển giao khoa học kỹ thuật nông nghiệp.
Năm qua, Trung Tâm dạy nghề TX.TDM cũng đã tổ chức 13 lớp đào tạo nghề cho 402 thanh niên nông thôn và bộ đội xuất ngũ, giới thiệu việc làm cho một số học viên lớp may công nghiệp. Ngoài chi phí đào tạo nghề miễn phí, Trung Tâm Dạy nghề TX.TDM còn hỗ trợ sinh hoạt phí cho mỗi học viên 10.000 đồng/ngày. Việc đào tạo nghề cho thanh niên nông thôn và bộ đội xuất ngũ góp phần đáng kể vào việc tìm việc làm phù hợp cho các đối tượng.
2 tháng, triển khai thi công 20 công trình
Năm 2005, tỉnh Bình Dương đề ra kế hoạch đầu tư 740 tỷ đồng xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế- xã hội, tăng hơn 100 tỷ đồng so với năm 2004, trong đó, nguồn vốn dành cho lĩnh vực kinh tế trên 350 tỷ đồng. Tỉnh cũng sẽ tiếp tục huy động các thành phần kinh tế và cá nhân tham gia đầu tư xây dựng kết cấu hạ tầng kinh tế xã hội.
Nhờ chú trọng công tác quy hoạch, thực hiện tốt công tác cấp phát vốn, triển khai nhanh các dự án và khắc phục tình trạng vốn chờ công trình nên tình hình quản lý đầu tư xây dựng ngay từ đầu năm nay có nhiều chuyển biến. Hai tháng qua, tỉnh đã triển khai 20 công trình, tiến hành cấp phát gần 100 tỷ đồng vốn.
Nhờ tập trung chuyển đổi cơ cấu cây có giá trị kinh tế cao nên giá trị sản xuất bình quân trên 1 ha đất nông nghiệp ở tỉnh ngày càng tăng, đạt gần 32 triệu đồng/ha. Đặc biệt, hiện có nhiều cánh đồng trồng rau màu đạt mức thu nhập trên 50 triệu đồng/ha như : cánh đồng sản xuất rau Bình Chuẩn (Thuận An) đạt 60 triệu đồng/ha/năm; ở xã Thái Hòa (Tân Uyên) đạt 100 triệu đồng/ha/năm, cá biệt như cánh đồng Suối Cát (Thủ Dầu Một) đạt 300 triệu đồng/ha/năm. Nhìn chung, mức thu nhập của người nông dân tăng lên rõ rệt, số hộ đạt từ 70- 100 triệu đồng/năm đã chiếm 1,7%, tăng 0,16% so với năm trước.
Mỹ Lệ – báo Bình Dương số 1416, ngày 1-3-2005