Từ Hy Thái hậu , người phụ nữ làm sụp đổ cơ nghiệp nhà thanh – Phần 3

Bắt chước Từ Hy, Thái giám Lý Liên Anh cũng ăn hiếp Quang Tự. hắn xuất thân là kép hát, được Từ Hy sủng ái nên chẳng coi vua Quang Tự ra gì. Quang Tự có một quý phi rất hiền, trung thành với ông, ông rất yêu quý. Lý Liên Anh ghét nàng, xô nàng xuống giếng, một thủ hạ của hắn liệng đá lấp giếng. vua Quang Tự không giám nói gì, chỉ khóc thầm.
Mậu Tuất chính biến (1898)
Thấy nhà Thanh cứ cúi đầu khuất phục các nước phương Tây, giới sĩ phu trong nước lấy làm nhục nhã bèn tim cách duy tân trong nước để theo kịp đà tiến triển của thế giới. Người lãnh đạo phong trào là Khang Hữu Vi (1858 – 1927) và môn đệ là Lương Khải Siêu (1873 – 1929).
Hai người đưa ra khẩu hiệu “toàn biến, tốc biến” (thay đổi triệt để và nhanh chóng). Lương Khải Siêu làm đại biểu cho một nhóm 190 cử nhân Quảng Đông lên kinh thi, dâng thư lên triều đình bàn về thời cuộc. Khang Hữu Vi cùng nhóm 3.000 cử n hân khác dâng thư “biến pháp”. Rồi hai nhóm họp làm một, nỗ lực vận động cải cách nhưng không có kết quả.
Năm 1896, Khang Hữu Vi một lần nữa dâng thư xin “biến pháp”. Lần này ông được gặp vua Quang Tự nhờ một vị đại thần là thầy học cũ của Quang Tự. Năm 1889, vua Quang Tự 18 tuổi, thực sự cầm quyền. Thái hậu Từ Hy lui về nghỉ ở Di Hòa viên, nhưng vẫn ngầm theo dõi hành động của ông. Quang Tự sáng suốt, có nhiệt tâm muốn cứu Trung hoa ra khỏi vòng lạc hậu nên cho vời Khang Hữu Vi và Lương Khải Siêu lên bàn việc nước. Ông phong chức tước cho họ để cùng nhau mưu viêc biến pháp.
Đề nghị nào họ đưa ra cũng được vua Quang Tự chấp nhận: bỏ lối văn bát cổ trong các khoa thi, đưa các môn khoa học vào chương trình giáo dục, lập học hiệu, khuyến khích kẻ viết sách , cầu nhân tài, mở trường võ bị để luyện tập quân đội theo lối mới ,mở ngân hàng , làm đường xe lửa, khai mỏ, lập hội buôn, khuyên khích nông và công nghiệp … Trong khoảng chưa đầy ba tháng , hơn một trăm đạo chiếu được ban ra khiến cho trong triều ngoài quận bàn tán xôn xao.
Biết rằng Từ Hy thế nào cũng cản trở công cuộc đổi mới, Đàm Tự Đồng khuyên vua nên đoạt lấy quyền hành, bắt giam Từ Hy và loại bỏ bọn phản động thì mới mong cải cách được, Vua Quang Tự nghe theo, triệu Viên Thế Khải về Bắc Kinh giao cho việc luyện quân để bao vây DI Hòa viên, bắt Từ Hy, chẳng may, Viên Thế Khải phản bội, đem cáo giác âm mưu ấy với Vinh Lộc và lập tức Vinh Lộc chỉ huy lền vây bắt phe tân Đảng. Khang, Lương may mắn thoát nạn, trốn được sang Nhật, còn sáu người trong nhóm Đàm Tự Đồng bị giết, đời sau gọi là “lục quân tử”. Từ Hy ra lệnh bãi bỏ hết công cuộc canh tân của vua Quang Tự. Sử gọi là là cuộc “Mậu Tuất chính biến” (1989) hay cuộc duy tân 100 ngày.
“Bát quốc liên quân” đánh Bắc Kinh
Dưới thời Từ Hy cầm quyền, trong nước loạn như ong, nào là phong trào thái bình thiên quốc do Hồng Tú Toàn cầm đầu, nào là Bạch Liên giáo và dư phái của nó là nghĩa hòa đoàn của mấy ông thầy cúng tức là Loạn quyền phỉ … May nhờ có các danh tướng người Hán là Tăng Quốc Phiên, Lý Hồng Chương, Tả Tôn Đường ra sức dẹp loạn nên trong nước mới tạm dẹp yên. Nhưng nghiêm trọng hơn hết là cuộc Bát quốc liên quân đánh vào Bắc Kinh (1900) khiến cho Trung Hoa tơi tả.
Vì oán ghét chế độ Mãn Thanh nên dân chúng nổi lên lập nhiều đảng phái chống lại triều đình. Bấy giờ ở Sơn Đông có dư phái của Bạch Liên Giáo tự xưng là Nghĩa Hòa đoàn, đeo bùa, đọc chú và nói rằng họ có phép, đạn bắn không chết. Dân chúng cả tin. Từ Hy lợi dụng ngay Nghĩa Hòa đoàn cung cấp cho họ nhiều tiền bạc, khuyên họ nên hợp tác với triều đình để diệt trừ bon “bạch quỷ”. Họ bèn đổi khẩu hiệu là Phù Thanh diệt dương”.
Năm 1900 bão tố nổi lên. Bọn Nghĩa Hòa đoàn quấn khăn đỏ làm hiêu, giết hàng trăm giáo sĩ và giáo dân Trung Hoa, đốt nhà thờ, đập phá đường xe lửa, đường dây thép, máy móc, bưu điện của người nước ngoài. Từ Hy hài lòng lắm.
Huyền Viêm – kiến thức ngày nay – năm 2006

Từ Hy Thái hậu , người phụ nữ làm sụp đổ cơ nghiệp nhà thanh – Phần 2

Hàm Phong là ông vua trác táng, lại thêm bọn thái giám xu nịnh bợ đỡ, xúi giục nhà vua ăn chơi dâm dật. Vì thế, mặc dù có hàng trăm cung nữ, nhiều đêm vua vẫn cùng bọn thái giám cải trang làm thường dân ra ngoài thành , đến chơi ở các xóm yên hoa nên chẳng bao lâu, vua bị bệnh hoa liễu nặng rồi từ trần (1862).
Con trai của Từ Hy là Tải Thuần 5 tuổi được đưa lên ngôi, tức là vua Mục Tông Đồng Trị (1862 – 1875). Đồng Trị lên ngôi còn quá nhỏ nên cả Từ An Thái hậu và Từ Hy Thái hậu cùng buông rèm nhiếp chính, có hai đại thần là Cung thân vương và Văn Tường vương giúp đỡ.
Trước đó mấy năm, người tình cũ của Từ Hy là Vinh Lộc, nhờ giỏi võ nghệ, được tuyển vào cung làm Chưởng vệ đội cấm quân bảo vệ hoàng thành. Do đó Từ Hy đã lén lút tư tình cùng Vinh Lộc ngay khi vua Hàm Phong còn sống nên có dư luận cho rằng Đồng Trị là con của Vinh Lộc chứ không phải con của Hàm Phong.
Từ Hy thái hậu
Hoàng hậu Từ An – vợ chính của vua Hàm Phong – là người hiền lành, đôn hậu nhưng ít học, sống với vua đã lâu nhưng lại không có con nen thường buồn rầu, tủi phận, Từ Hy trái lại, học khá hơn, đọc viết thông thạo chứ Hán, thông minh, lanh lợi, rất có bản lĩnh , nhưng cũng có nhiều tật: say mê quyền lực như Võ hậu, kiêu sa, dâm dật, sa sỉ, để đạt được mục đích thì không có gì là không làm. Lúc đầu Từ An và Từ Hy cùng buông màn nhiếp chính, nhưng dần dần Từ Hy lấn át Từ An, tự ý quyết định mọi viêc trong triều. Từ An vốn tính hiền lành, không thích tranh giành quyền lực, thường nhượng bộ rồi lâu ngày thành quen, mặc cho Từ Hy thao túng.
Vua Đồng Trị không ưa mẹ đẻ Từ Hy và quý mến mẹ cả Từ An. Khi ông bắt đầu trưởng thành, hai bà thái hậu có ý lập hàng hậu cho ông, nhưng ông chọn nàng A Lỗ Đặc, một thiếu nữ xinh đẹp và hiền thục do Từ An giới thiệu và gạt bỏ người của Từ Hy. Do đó mà Từ Hy ghét cả Đồng Trị lẫn Từ An. Từ Hy lại cấm ông ăn nằm với A Lỗ Đặc và bắt phải ăn nằm với một cung phi tên Phong, người mà ông không thích. Ông cương quyết không chịu và sinh ra đau khổ, chán nản nên thường cùng hoạn quan thân tín đêm đêm cải trang ra khỏi cấm thành đi chơi yên hoa, có lần về trễ, không kịp buổi chầu sáng hôm sau.
Được ít lâu, Đồng Trị lâm bệnh nặng rồi từ trần lúc 18 tuổi (1875), triều đình đưa tin là ông bị bệnh “thiên hoa” (bệnh đậu mùa), nhưn dân chúng đồn rằng ông chết vì bệnh giang mai. Ông chết rồi, Từ Hy bắt nàng A Lỗ Đặc phải tự tử để không được làm thái hậu mà “thính chính” trong đời vua sau.
Vua Đồng Trị mất, không có con, nhóm thân vương muốn nhân dịp này gạt Từ Hy ra khỏi chính trường nhưng nhờ người tình cũ của bà là Vinh Lộc bấy giờ đang làm quan lớn ở triều giúp sức nên Từ Hy nhanh chóng đưa người con em chú của Đồng Trị lên ngôi vua lúc mới 4 tuổi để dễ bề thao túng. Đó là vua Đức Tông Quang Tự (1875 – 1908).
Trong khoảng thời gian này, thái hâu Từ An đã bị Từ Hy đầu độc . Một hôm, Từ An tình cờ vào phòng ngủ của Từ Hy, bắt gặp một nhà sư trong đó. Bà không nói gì, lặng lẽ bước ra, nhưng hôm sau, ăn cơm xong, bà bị trúng độc, nổi cơn đau dữ dội rồi từ trần (1881).
Lúc lên ngôi, Quang Tự còn rất nhỏ, bị Từ Hy quản thúc chặt chẽ quá, hóa ra khiếp nhược. Lên ngôi rồi thì không một người nào được phép lại gần – kể cả mẹ đe – mọi việc đều do Từ Hy sắp đặt mà bà thì kiêu sa dâm dật, không mấy khi ngó ngàng đến cậu. Thậm chí nhiều hôm, Quang Tự còn phải ăn thức ăn thiu để lại từ hôm trước. Từ Hy rất dữ, thường hay quát tháo, đánh đập, phạt quỳ khiến vua bà sợ như sợ cọp. Lớn lên, vua Quang Tự phải vào vấn an bà mỗi ngày một lần, khi vấn an phải quỳ, cho phép mới được đứng dậy.
Huyền Viêm – kiến thức ngày nay – năm 2006

Từ Hy Thái hậu , người phụ nữ làm sụp đổ cơ nghiệp nhà thanh – Phần 1

Người đẹp Lan Nhi
Bấy giờ là vào tiết cuối thu năm 1852 dưới đời vua Hàm Phong nhà Thanh. Một buổi sáng có tuyết rơi và gió lạnh, Lan Nhi dậy sớm, cuộn mình trong chăn ấm nhìn tuyết phủ trên mái ngói mà lòng thấy rộn ràng.
Năm ấy Lan Nhi 17 tuổi (nàng sinh năm 1835), cái tuổi dậy thì đầy mộng mơ với vóc dáng nở nang, gương mặt thanh tú, đôi mắt đen huyền, đôi môi mọng đỏ khiến biết bao chàng trai trong vùng say đắm. Nhưng Lan Nhi không hề quan tâm, nàng còn nuôi mộng lớn hơn nhiều. Ngoài cái nhan sắc diễm lệ ấy, Lan Nhi còn được tạo hóa ban cho một bộ óc cực kỳ thông minh khiến cho ai một lần trò chuyện với nàng đều phải sinh lòng nể phục.
Lan Nhi là người Mãn, con gái của vị trưởng lão hậu bổ tỉnh An Huy tên là Huệ Trưng, thuộc dòng họ Na Lạp, làm Hải Quan đạo ở Vu Hồ, nhưng nay gia đình sa sút, cuộc sống lâm vào cảnh khó khăn. Lúc còn ở quê, nàng đã yêu người anh họ tên là Vinh Lộc, một người trẻ tuổi, đẹp trai, rất giỏi võ nghệ. Hai người rất say mê nhau. Nhưng nàng là con người lý trí nên khi vua Hàm Phong (1851 -1862) nhà Thanh xuống chiếu tuyển cung phi, Lan Nhi xin ghi tên ứng tuyển. Vốn sẵn có sắc đẹp lộng lẫy và tài ăn nói bặt thiệp, Lan Nhi dễ dàng trúng tuyển.
Đời sống trong cung cấm
Vào cung đã hơn hai tháng, Lan Nhi vẫn chưa thấy nhà vua sai hoạn quan đến với nàng. Tuy sốt ruột nhưng nàng vẫn kiên nhẫn chờ đợi và lợi dụng thời gian ấy để học văn chương, ca vũ hòng làm vừa lòng đấng quân vương.
Một đêm, trong lúc đang say sưa đọc sách nàng chợt thấy viên hoạn quan Lý Liên Anh đến. Khác với thường lệ, lần này hắn có vẻ kính cẩn đối với Lan Nhi và thông báo một tin hấp dẫn:
Thưa lệnh bà, Thánh thượng đang chờ lệnh bà …
Lan Nhi giật mình, tưởng nghe lầm, nhưng Lý Liên Anh nhắc lại một lần nữa, trong lúc ấy, bên ngoài bọn cung nữ đã vui vẻ kéo nhau vào, hối hả giục nàng tắm rửa, thay quần áo để lên hầu Thánh thượng.
Gặp Lan Nhi, vua Hàm Phong mê như điếu đổ. Nàng chẳng những xinh đẹp, múa hát rất hay mần còn thông thạo chuyện văn chương sách vở khiến nhà vua vừa yêu vừa nể phục. Được vừa yêu, Lan Nhi không bỏ lỡ cơ hội, ra sức chiều chuộng nhà vua để giành ảnh hưởng về mình. Nàng trổ hết tài ân ái để làm cho nhà vua say đắm nên được vua giữ riết ba ngày ba đêm trong khi không một phi tần nào, kể cả hoàng hậu, được lưu lại quá một đêm.
Vua Hàm Phong giải quyết chuyện triều chính rất dở. Biết vậy, Lan Nhi xin được phép theo vua ra triều, ngồi sau rèm nghe bá quan tâu trình. Khi về cung, nàng bàn bạc với vua và giúp vua đi đến những quyết định quan trọng. Vua Hàm Phong lại càng nể phục nàng hơn nên phong nàng làm quý nhân.
Lan Nhi rất ham học, mời thầy dạy riêng về văn chương, nghệ thuật, siêng đọc kinh sử, địa lý, có tài về hội họa, soạn kinh kịch, tỏ ra là người biết nhiều, hiểu rộng. Nhờ cái nhan sắc trời cho cộng với bản lĩnh khác thường, tài ứng xử thông minh mẫn tiệp và tinh nghịch, Lan Nhi nhanh chóng được vua Hàm Phong sủng ái, không bao lâu được phong làm quý phi. Khi nàng thụ thai, nhà vua mừng rỡ, ở lì tại vườn Viên Minh với nàng mấy tháng không chịu về nội điện khiến nàng phải năn nỉ khóc lóc, nhà vua mới chịu về. Lúc nàng sinh được một hoàng nàm, vua lại càng yêu quý xem nàng như viên ngọc báu nên phong làm Tây cung hoàng hậu lấy hiệu Từ Hy (vì bấy giờ đã có Đông cung hoàng hậu Từ An).
Huyền Viêm – kiến thức ngày nay – năm 2006

Hành trình văn hóa nghề đi cũng lắm công phu – Phần 3

Trong năm tới, chương trình dự kiến có thay đổi không và sẽ thay đổi như thế nào?
Có! Mặc dùng đang làm chương trình năm thứ 3 nhưng bọn mình đã phải chuẩn bị cho năm thứ 4. Lý tưởng nhất là giữ được như kịch bản ban đầu và tiếp tục có sự sửa đổi một chút bên trong mỗi số phát sóng thôi. Còn nếu phải thay đổi chương trình theo từng năm sẽ tốn nhiều chất xám. Mình hy vọng là dần dần sẽ cố định được khung kịch bản chương trình. Nhưng nếu sang năm, khán giả muốn có kịch bản khác thì bọn mình sẽ thay đổi.
Nhiệm vụ của chị trong vai trưởng nhóm sản xuất? Có lẽ trách nhiệm và áp lực là rất lớn?
Sau hoặc trước mỗi đợt ghi hình, mình phải lên kế hoạch sản xuất như thế nào, đưa ra nội dung gì, sau đó phân công cho mọi người thực hiện theo nội dung đó. Mọi người đều đã biết việc của mình rồi nên cứ theo đó mà làm. Nếu nhóm 4 người chỉ sản xuất độc một chương trình Hành trình văn hóa thì sẽ khá thoải mái, vì bọn mình đã quen với công việc. Nhưng thường xuyên bọn mình phải làm thêm rất nhiều chương trình ngoài khung, mà cụ thể hiện nay là các chương trình cho Sea Games, Tết Dương lịch, Tết m lịch… Và chính vì khối lượng công việc nhiều như vậy nên đôi khi cũng cảm thấy có chút áp lực.
Tổ chức sản xuất là một công việc đòi hỏi người làm phải có đầu óc sắp xếp một cách khoa học phải không anh Thanh Tùng?
Đúng thế! Công việc tổ chức sản xuất gồm rất nhiều những việc tỉ mỉ và nó đòi hỏi bạn phải biết sắp xếp một cách khoa học và không được nhầm lẫn. Ví dụ như mỗi đợt ghi hình thường là 4 đến 5 cuộc, được ghi trong một ngày hoặc một ngày rưỡi. Do đó bạn phải sắp xếp xem người chơi sẽ thi ở chương trình nào vào lúc mấy giờ, phải sắp xếp các vé mời, lên lịch các giờ ghi hình, lắp đặt sân khấu, phối hợp các bộ phận quay phim, biên tập, kỹ thuật, minh họa…
Nhưng khi đi quay tình huống minh họa sẽ được phép sai sót một chút?
Có lẽ được, nếu xét ở các góc độ mà mình chưa cảm thấy ưng ý lắm sẽ làm lại. Nhưng có những lần thì không. Như khi mình vào Đồng bằng sông Cửu Long để quay cầu khỉ, trong lúc miền Nam đang có chiến dịch xóa cầu khỉ. Vừa ngồi trên ô tô vừa căng mắt ra tìm, đến khi thấy một cái là dừng xe quay luôn. Trời thì đang nổi giông bão ầm ầm, anh quay phim chỉ cho mình làm một lần, nếu sai một đúp nào sẽ phải làm lại từ đầu. Trong những tình huống như vậy thì chỉ có làm một lần chứ không có lần hai.
Anh đi du lịch bằng phương tiện gì?
Xa thì đi máy bay, di chuyển tới các nơi bằng ô tô của đài. Tùy theo điều kiện địa lý của mỗi vùng mà đi bằng ô tô nhỏ hoặc ghe, xuồng… Nói chung là mọi loại phương tiện.
Và tất cả đều là… miễn phí?
Ồ! Tất nhiên. Đó là một điều may mắn cho mình. Được đi du lịch đối với mình là một niềm tự hào. Tuy nhiên, bản thân mình phải vượt qua nhiều trở ngại về đường sá, thời tiết. Hơn nữa, gọi là đi thôi chứ không được thưởng ngoạn như người đi du lịch bình thường. Bạn cứ tưởng tượng: trong 3 ngày mình phải đi hết gần 10 tỉnh Đồng bằng sông Cửu Long và phải quay được 15 tình huống. Đến nơi một cái là quay luôn, xong lại lên xe đi tiếp. Vừa di chuyển bằng ô tô vừa dùng điện thoại liên hệ với điểm sắp tới, hỏi lại lần cuối về thông tin xem có thật chính xác chưa, lại phải lo làm nhanh nhanh kẻo trời tối thì hình sẽ rất xấu.
Điều anh cảm thấy “ngại” nhất trong mỗi chuyến đi?
Phải đi đến vùng đồng bào dân tộc! Đồng bào dân tộc rất hiếu khách, mà để bày tỏ sự hiếu khách của mình họ thường mời uống rượu. Rượu của họ chỉ cần uống một chút thôi là say ngay, trong khi mình lại không uống được rượu.
Làm việc chung với một “sếp” là nữ, lại bằng tuổi nhau thì có vấn đè gì không? Anh nhận xét thế nào về chị Bạch Dương?
Mình và Bạch Dương được giao đặt những viên gạch đầu tiên cho chương trình, tuy có lúc tranh luận nhưng đó là chuyện thường tình, điều quan trọng là phải đưa ra được phương án tối ưu. Bạch Dương là người hoạt bát, giải quyết công việc rất nhanh và cũng rất xinh (những lúc không cáu).
Cám ơn anh, chị!
Vân Thảo- Thế giới điện ảnh- Năm 2003

Hành trình văn hóa nghề đi cũng lắm công phu – Phần 2

Bạn có biết?
Xem chương trình, khán giả thấy sân khấu bài trí rất lạ. Và dường như đây là sân khấu lạ nhất trong các chương trình trò chơi của VTV.3 hiện nay. Ý tưởng bài trí sân khấu này xuất phát từ ý tưởng của M.C Bạch Dương. Chị cho biết, ban đầu chúng tôi muốn tiền cảnh dưới chân sân khấu là hình trái đất nổi bằng mica và có ánh đèn chiếu sáng bên trong, nhưng vì điều kiện kỹ thuật nên hiện nay, nền trái đất đó là nền phẳng. Và cũng theo ý tưởng ban đầu thì người dẫn và những người chơi sẽ ngồi trên những toa tàu, nhưng sau thì đổi thành những chiếc khinh khí cầu.
Ban cố vấn của chương trình là những người vô cùng quan trọng. Họ không xuất hiện thường xuyên trong các buổi ghi hình của chương trình nhưng luôn đứng đằng sau. Và mỗi khi những người làm chương trình có bất cứ một băn khoăn nào đó về kiến thức thì có thể tìm đến ban cố vấn hoặc a-lô một cái là ban cố vấn sẽ giúp liền. Riêng với những chương trình đặc biệt như về Đồng bằng sông Cửu Long hay các nền văn hóa Việt Nam, ban cố vấn sẽ phải tham gia trực tiếp nhiều hơn, bằng cách soạn các câu hỏi, hoặc thậm chí đi ghi hình tình huống cùng chương trình.
Nhà tài trợ Double Rich tài trợ toàn bộ kinh phí để tổ chức chương trình, đổi lại họ được độc quyền logo trên sân khấu, có các đúp quảng cáo trong chương trình, được tặng quà cho những người chơi trong chương trình…
Ban biên tập chương trình luôn khuyến khích người chơi sử dụng óc suy luận để trả lời các câu hỏi và nếu bạn là người có kiến thức nền tốt, bạn sẽ có thể trả lời được đúng tất cả các câu hỏi của Hành trình văn hóa.
Các năm trước, nếu người chơi ở xa sẽ được hỗ trợ một phần kinh phí đi lại, nhưng đến năm thứ 3 này, chương trình sẽ lần lượt tổ chức ở các thành phố lớn. Tháng 8 vừa rồi, chương trình đã ghi hình tại thành phố Hồ Chí Minh và tháng 10 này, chương trình sẽ ghi hình tại Đà Nẵng với những người chơi ở các tỉnh miền Trung. Đến khoảng tháng 2.2004, chương trình sẽ tiếp tục chuyến hành trình tại thành phố Hồ Chí Minh.
Tất cả hồ sơ của các “lữ khách” đã tham gia chương trình trong 3 năm qua đều được nhà đài lưu lại đầy đủ.
Tin nóng: cuối tháng 10 này, chương trình sẽ tổ chức ở thành phố Đà Nẵng. Các bạn khán giả ở miền Trung, nếu muốn tham gia, hãy nhanh chóng gửi bản đăng ký (kèm ảnh) về cho chương trình.
Người trong cuộc nói gì?
M.C Bạch Dương, trong toàn bộ kịch bản của chương trình, chị thích phần nào nhất?
– phần minh họa! Và mình thấy khán giả cũng rất thích vì nó làm chương trình có bản sắc riêng. Người xem sẽ không cảm thấy câu hỏi khô khan vì được nhìn thấy tận mắt. Cũng chính vì thế, trong nhiều năm chương trình vẫn duy trì phần này. Những năm đầu, khi làm minh họa xong cho mỗi chương trình, mọi người đều nghĩ sẽ chẳng tìm thấy gì khác nữa nhưng sao bắt tay vào làm lại vẫn có. Bởi lẽ, cuộc sống đã ngày một phong phú và mình cũng có các mối quan hệ rộng hơn cũng như có và biết thêm nhiều nguồn thông tin mới.
Chị có thấy tự tin quá không khi chọn “ban cố vấn” chủ yếu là sách vở?
Mình nghĩ, bản thân những quyển sách nó được viết ra bởi những người rất giỏi. Họ viết ra sách thì họ cũng đã đảm bảo về nguồn thông tin đó. Vấn đề chủ yếu là mình phải biết chọn sách hay, đúng. Còn trong quá trình đọc, mình cảm thấy có điều gì gờn gợn sẽ lập tức tiềm hiểu thêm. Với lại, qua 3 năm làm việc thì kiến thức của chúng mình cũng đã dầy hơn. Do vậy, tự bản thân mình cũng có thể kiểm nghiệm được phần nào, đọc thấy sai là biết ngay.
Còn những khó khăn nào mà chị thấy cần phải cố gắng để làm?
Cái lớn nhất bây giờ là làm sao để duy trì chương trình cho nó luôn hấp dẫn, vì chương trình nào, dù hay đến mấy, khán giả xem lâu cũng vẫn cảm thấy nhàm vì thế bọn mình luôn phải tìm cách thể hiện mới. Hành trình văn hóa có một điểm mạnh, theo mình, là mỗi chương trình đều có cái mới ở câu hỏi minh họa, không chương trình nào giống chương trình nào.
Vân Thảo- Thế giới điện ảnh- Năm 2003

Hành trình văn hóa nghề đi cũng lắm công phu – Phần 1

Được đánh giá là một trong những “show – game” có tỷ xuất người xem cao nhất của VTV.3, Hành trình văn hóa ngày càng trở nên hấp dẫn với đông đảo khán giả xem truyền hình. Có điều, ít ai biết rằng chương trình được làm ra bởi 4 người trẻ: MC Bạch Dương là nhóm trưởng, Lan Dung, Thái Hà – Biên tập viên và Hoa Thanh Tùng – người đàn ông duy nhất – làm nhiệm vụ tổ chức sản xuất và biên tập.
Bài viết dưới đây sẽ giới thiệu mọi điều về hành trình văn hóa với sự giúp đỡ nhiệt tình của những người làm chương trình.
Chuẩn bị câu hỏi
M.C Bạch Dương cho biết, chương trình luôn có những kế hoạch dài về mặt nội dung. Trước mỗi đợt ghi hình, thì nội dung kịch bản đã phải lên đề cương trước đó khoảng 3 tháng. Khi họp nhóm, mọi người sẽ được phân công làm kịch bản theo đề cương và các công việc chuẩn bị khác. Các kiến thức từ sách, báo và mạng internet sẽ được xử lý thành những câu hỏi thú vị. Với những chương trình đặc biệt, ví dụ như các chương trình du lịch Đồng bằng sông Cửu Long, nhóm biên tập phải có những chuyến đi xa để kết hợp đưa các câu hỏi này cùng các cảnh quay.
Đi quay tình huống minh họa
Không thường xuyên, thời gian xuất hiện ngắn nhưng khâu chuẩn bị lại khá công phu và tốn kém. Hoa Thanh Tùng là người phụ trách công việc này trong hai năm qua. “Khi xác định đến một nơi nào đó, ví dụ thành phố Hồ Chí Minh hay Đồng bằng sông Cửu Long, bao giờ bọn mình cũng phải nghiên cứu xem nơi đó có những địa danh nổi tiếng, hay phong tục tập quán đặc biệt nào, sau đó kết hợp trao đổi với các nhà nghiên cứu, họ sẽ gợi ý chương trình nên hỏi những gì đặc trưng. Công việc tiếp theo là tìm hiểu điều mình quan tâm qua nhiều kênh thông tin khác nhau. Cũng có khi phong tục đó không còn tồn tại hoặc rất ít thì phải tìm đến những người già để hỏi. Xong rồi còn phải tìm hiểu kỹ hơn, xem có gia đình nào ở đây giữ được phong tục đó không. Tóm lại, không có nhiều khó khăn nhưng đòi hỏi phải chính xác, tỉ mỉ và kỹ càng”.
Lựa chọn người chơi
Trước mỗi đợt ghi hình, chương trình sẽ tổ chức gặp mặt khoảng 50 – 70 người đăng ký tham gia với mục đích tìm hiểu kiến thức, khả năng giao tiếp, diễn đạt trước đám đông (và hình thức cũng phải không có gì là quá bất thường). Trong lần sơ tuyển này (tạm gọi thế) người chơi sẽ phải biết tự giới thiệu về bản thân và làm một bài kiểm tra kiến thức nho nhỏ, hình thức như vòng thi số 4 của cuộc thi thật. Mỗi cá nhân, nếu trả lời được ít nhất từ 10 câu hỏi trong tổng số 20 câu sẽ có khả năng được xem xét để lựa chọn. Sau đó, họ sẽ được phỏng vấn. Cuối cùng, trước khi ghi hình vài ngày, chương trình sẽ tổ chức gặp mặt các đội chơi một lần nữa để phát vé mời cho cổ động viên (50 vé/đội), thông báo giờ, ngày tham gia…
Khách mời
Thái Hà – Biên tập viên, phụ trách chính về các phần minh họa của chương trình cho biết: “Việc mời khách tham gia minh họa trong chương trình, vì mình làm cũng đã quen nên không quá phức tạp. Bọn mình sẽ liên hệ với khách, nói về ý nghĩa của chương trình và mời họ tham gia để giới thiệu về những nét tiêu biểu nơi họ sống. Việc mời khách cũng liên quan đến nội dung mỗi chương trình. Ví dụ, chủ đề du lịch thế giới nói chung thì có thể dễ dàng hơn một chút trong việc lựa chọn khách mời và nội dung minh họa. Còn với những chương trình có chủ đề đặc biệt thì khó hơn, vì khi đó phải cố định trước nội dung minh họa và tìm được đúng người thể hiện nội dung đó. Cũng có một vài khó khăn nhất định khi chuẩn bị các phần minh họa, như khi chương trình cần khách giới thiệu những nét văn hóa đặc trưng thì những hiện vật giới thiệu, có khi họ lại không có hoặc không mang sang Việt Nam… Những lúc như thế bọn mình phải linh động, tìm ra các nguồn khác nhau hoặc cố gắng đặt làm để có được những hiện vật đặc trưng đó. Biết rằng, khán giả rất thích các phần minh họa của Hành trình văn hóa, bởi vậy bọn mình luôn cố gắng hết sức, để mỗi phần minh họa đều là cái gì đó thật sự thú vị và mới mẻ”.
Vân Thảo- Thế giới điện ảnh- Năm 2003